Dünya genelinde ve ülkemizde en yaygın görülen ve en çok can kaybına yol açan kanser türlerinden biri akciğer kanseri. Günümüzde hızla artan çevresel risk unsurları, sigara kullanımının yaygınlaşması ve hastalığın geç belirti göstermesinden dolayı akciğer kanseri toplum sağlığı açısından büyük bir tehlike yaratıyor. 2025 yılı içerisinde tanı ve tedavi uygulamalarında yaşanan gelişmeler birçok insan için umut oluyor. Adana’da hastalarına hizmet veren Özel Ortadoğu Hastanesi akciğer kanseri tehlikesini arttıran faktörleri sizler için anlattı.
Her Yıl 2.5 Milyon İnsan Akciğer Kanserine Yakalanıyor
Akciğer kanseri tüm dünya genelinde en yaygın görülen ve en çok yaşam kaybına yol açan kanser türü olmaya devam ediyor. 2022 yılında yayınlanan Dünya Sağlık Örgütü verilerinde her yıl yaklaşık 2,5 milyon insanın akciğer kanserine yakalandığı görülüyor. Bu veriler akciğer kanserinin tüm kanserlerin yaklaşık yüzde 12’lik bölümünü kapsadığını gösteriyor. Kansere bağlı yaşam kayıplarının tahminen beşte birlik bölümünün akciğer kanserinden kaynaklandığını görüyoruz.
Türkiye’de Her Yıl 41 Bin Yeni Akciğer Kanseri Tespit Ediliyor
Ülkemizde de akciğer kanseri vakalarının görülme sıklığı dünya verileri ile paralel seyrediyor. Yine 2022 yılı verilerine göre her yıl 41 bin yeni akciğer kanseri vakası tanısı konuluyor. Yine ülkemizde her yıl ortalama 38 bin 500 kişinin akciğer kanseri dolayısıyla hayata veda ettiğini görüyoruz. Bu da ülkemizde kanser kaynaklı her üç can kaybından birinin akciğerden kaynaklandığını gösteriyor.
Akciğer Kanserinin Gelişiminde Çevresel Faktörler Genetikten Faktörlerden Çok Daha Baskın
Genetik etkenlerin kanser gelişimi için riski arttırdığı bilinen bir gerçek. Fakat toplam risk tablosuna baktığımızda çevresel etkenlerin akciğer kanserinde genetik faktörlere kıyasla daha baskın rol oynadığını söylemek mümkün.
- Akciğer kanseri olgularının yüzde 70’lik bölümü sigaradan kaynaklı
- PM2.5 Her 10 µg artış gösterdiğinde can kaybı riski de yüzde sekiz oranında artış gösteriyor
- Sigara içmeyen kişilerde ise en önemli risk unsuru radon gazına maruziyet
- Silika, kaynak dumanı, asbest ve dizel egzozuna mesleki nedenlerle maruz kalmak da akciğer kanserine neden olabiliyor.
- Pasif içicilik de akciğer kanserinin en önemli nedenleri arasında.
- Öncesinde akciğer hastalıkları yaşayan kişilerde de akciğer kanseri görülme riski artıyor.
Kadınlarda Neden Akciğer Kanseri Görülme Sayısı Artıyor?
Erkeklerde tespit edilen yeni akciğer kanseri vakası sayısı son yıllarda bir azalma eğilimi gösteriyor. Buna karşın kadınlarda ise bariz bir artış görmek mümkün. Kadınlarda özellikle adenokarsinom daha yaygın görülüyor. Bu tip akciğer kanserleri hiç sigara kullanmayan kişilerde görülen en yaygın akciğer kanseri türü olarak dikkat çekiyor.
Erkeklerde akciğer kanseri görülme yüzdesi daha yüksek olsa bile kadınlarda meydana gelen bu dikkat çekici artışı da önemsemek gerekiyor. Günlük hayatta artan sigara kullanımı, ev içi duman, pasif içicilik ve hormonların hücresel dönüşüm üzerindeki etkisi, genetik etkenler ve çevresel faktörlerin birleşmesi bu tabloya neden oluyor. Özetlemek gerekirse sigara kullanmayan kadınlarda bile akciğer kanserine yakalanma ihtimali artış gösteriyor.
Elektronik Sigara Zararsız Değil!
Elektronik sigaraların hiç de masum olmadığını belirtmemiz gerekiyor. Yapılan analizlerde elektronik sigara kullanan kişilerde kanserle ilişkili biyo belirteçlerin artış gösterdiğini görebiliyoruz. Nikotinin bağımlılık yaptığı da bilinen bir gerçek. Gençlerde sigaraya başlama oranında yaklaşık 3 kata kadar bir artış görülüyor. Akciğer kanseri vakalarının ortalama yüzde 70’lik bölümü sigaradan kaynaklanıyor. Sigaranın hayatımızdan çıkması demek akciğer kanseri risklerinin büyük oranda azalacağı anlamına geliyor.
Akciğer Kanserinin Erken Tanısı için Bu Belirtileri Önemseyin!
40 yaşın üzerindeki sigara kullanan kişilerde akciğer kanserine karşı düzenli kontroller yaptırılması büyük önem taşır. 50 yaşın üzerindeki ve sigara kullanmış kişilerde yıllık düş doz akciğer tomografi taraması yaptırmak gerekir. Akciğer kanseri uzun süre boyunca herhangi bir belirti göstermeden sinsi şekilde ilerleyebilir. Yine de şu belirtilere dikkat etmek gerekir:
- Geçmeyen kronik öksürük şikayetleri
- Kanlı balgam görülmesi
- Nefes darlığı
- Göğüs bölgesinde ağrılar
- İştah kaybı ve istemsiz kilo verme
- Ses kısıklığı
- Kronikleşen zatürre
Akciğer Kanserinde Tedavi Yaklaşımlarını Değiştiren Yıl “2025”
2025 yılında akciğer kanseri tedavisinde önemli bazı gelişmeler yaşandı. Hedefe yönelik tedaviler etkili sonuçlar gösterirken daha az yan etkiye yol açıyor. İmmünoterapi uygulamaları ise günümüzde sadece ileri evredeki hastalarda değil ameliyat öncesi ve sonrası dönemde de kullanılabiliyor. Bu da akciğer kanseri tedavisi sürecinde yeni bir standart niteliğinde.
Cerrahi alanda kullanılan kapalı VATS yöntemi de giderek yaygınlaşıyor. Bu yöntem hastalara daha hızlı ve konforlu bir iyileşme dönemi geçirme şansı tanıyor. Tanı uygulamalarında ise sıvı biyopsi testleri ile kanda dolaşan tümör DNA’sı tespit ediliyor ve hastalığın nüks etme tehlikesi çok daha erken tespit edilebiliyor.
